Poppen en rollenspel: hoe fantasiespel je kind laat groeien

Wie een peuter een pop in handen geeft, ziet iets bijzonders gebeuren. Het kind buigt zich voorover, fluistert iets, geeft een denkbeeldig slokje en stopt de pop liefdevol onder een doekje. In dat kleine tafereel oefent je kind meer dan het lijkt.

Spelen is oefenen voor het echte leven

Rollenspel is de manier waarop kinderen de wereld begrijpelijk maken. Ze spelen na wat ze zien: eten koken, boodschappen doen, een zieke verzorgen, afscheid nemen bij de deur. Door die situaties zelf te regisseren, krijgen ze er grip op. Een kind dat de pop troost, verwerkt vaak zijn eigen ervaringen met troost. Een kind dat de pop streng toespreekt, oefent met regels en grenzen.

Dit “doen alsof” is geen bijzaak. Het is de motor achter een berg aan ontwikkeling die je niet altijd direct ziet, maar die jarenlang doorwerkt.

Wat je kind ondertussen leert

Achter het schijnbaar simpele spel gaat een verrassend rijk leerproces schuil.

• Taal. In rollenspel praten kinderen aan één stuk door: tegen de pop, namens de pop, en met andere kinderen over wie welke rol speelt. Ze proberen nieuwe woorden en zinnen uit in een veilige setting.
• Inlevingsvermogen. Om een pop te “verzorgen” moet een kind zich verplaatsen in wat die pop nodig heeft. Dat is de kiem van empathie: beseffen dat een ander honger, verdriet of pijn kan hebben.
• Emoties verwerken. Spannende dingen, zoals naar de dokter of een broertje dat erbij komt, spelen kinderen graag na. Zo maken ze het behapbaar en geven ze het een plek.
• Sociale vaardigheden. Samen spelen betekent overleggen, om de beurt, ruziën en het weer goedmaken. Rollenspel is een oefenterrein voor samenwerken.

Van nabootsen naar echte verhalen

Rond anderhalf jaar begint het met korte nabootsingen: een kusje, een slokje, even wiegen. Naarmate je kind ouder wordt, groeien die losse handelingen uit tot verhalen met een begin en een eind. De pop wordt ziek en beter, gaat op reis, viert een feestje. In de kleutertijd worden die verhalen steeds ingewikkelder en komen er meer personages bij.

Je hoeft dat niet te sturen. Sterker nog: kinderen spelen het rijkst als volwassenen even op afstand blijven. Doe af en toe mee als je wordt uitgenodigd, maar laat je kind vooral zelf regisseur zijn.

Een passende pop kiezen

De beste pop is er een die past bij de leeftijd en die tegen een stootje kan.

• Voor peuters: een zachte, stevige pop met een simpel gezichtje. Makkelijk vast te pakken, wasbaar en zonder kleine losse onderdelen.
• Voor kleuters: poppen met kleertjes die aan en uit kunnen, en accessoires zoals een flesje, een bedje of een wagen. Het aankleden zelf is dan al een spel.
• Open en veelzijdig: een pop die niet te veel “af” is, laat meer ruimte voor fantasie. Een gezicht met een neutrale uitdrukking kan blij, boos en verdrietig zijn, afhankelijk van het verhaal.

Handpoppen zijn een mooie aanvulling op het poppenspel: daarmee vertel je samen verhalen en geef je personages een stem. Lees hoe je die kiest in onze gids over handpoppen. En wil je weten welk speelgoed past bij de fase van je kind, kijk dan bij speelgoed dat meegroeit.

Klein tafereel, grote waarde

De volgende keer dat je kind een pop onder een dekentje stopt en zachtjes “slaap lekker” fluistert, weet je: dit is geen tijdverdrijf. Het is je kind dat oefent met zorgen, voelen en verhalen vertellen. En dat zijn precies de dingen die een mens nodig heeft, lang nadat de pop in de kast is beland.